Ev axtaranda hamı diqqəti elandakı qiymətə yönəldir. Amma əmlak alarkən notariat və vergi xərcləri də daxil olmaqla real ödəyəcəyiniz məbləğ heç vaxt yalnız evin qiymətindən ibarət olmur. Notariat haqqı, dövlət rüsumları, mümkün vergilər, agent komissiyası və ipoteka xərcləri üst-üstə gələndə büdcəni xeyli artıra bilər. Bu bələdçidə Azərbaycanda 2026-cı ildə əmlak alarkən qarşılaşacağınız bütün əlavə xərcləri təxmini aralıqlarla bir-bir izah edirik ki, alış günündə heç bir sürprizlə qarşılaşmayasınız.
Niyə evin qiyməti son rəqəm deyil?
Təsəvvür edin ki, 120 000 AZN-lik mənzil bəyənmisiniz və elə həmin məbləği yığmısınız. Reallıqda isə müqavilə bağlananda notariusda, ASAN Xidmətdə və bankda əlavə ödənişlər çıxır. Bu xərclər kiçik görünə bilər, amma cəmlənəndə minlərlə manata çata bilir. Buna görə də təcrübəli alıcılar həmişə bir qayda ilə hərəkət edir: evin qiymətinin üzərinə təxminən 5–10% əlavə xərc büdcəsi qoyurlar.
1. Notariat xərcləri
Əmlakın alqı-satqı müqaviləsi notarius tərəfindən təsdiqlənməlidir. Notariat haqqı bir neçə hissədən ibarət olur: müqavilənin təsdiqi üçün dövlət rüsumu, texniki-hüquqi xidmət haqqı və sənədlərin hazırlanması. Bu xərclər əmlakın dəyərindən və yerindən asılı olaraq dəyişir, lakin orta hesabla əməliyyat məbləğinin kiçik bir faizini (təxminən 0,5–1%) təşkil edir. Bahalı mənzillərdə bu məbləğ daha çox, ucuz əmlaklarda isə minimal sabit haqqa yaxın olur.
Mühüm məqam: notariat haqqını alıcı, satıcı, yaxud hər ikisi birgə ödəyə bilər — bunu qanun ciddi şəkildə müəyyən etmir. Praktikada bu xərc çox vaxt tərəflərin razılaşması ilə bölünür. Buna görə qiymət üzərində razılaşanda «notariat və köçürmə xərclərini kim ödəyəcək?» sualını mütləq əvvəlcədən aydınlaşdırın.
2. ASAN Xidmət və dövlət rüsumları
Azərbaycanda daşınmaz əmlak üzrə mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatı və çıxarışın (kupça) verilməsi ASAN Xidmət və Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti vasitəsilə həyata keçirilir. Burada da dövlət rüsumu ödənilir — bu, adətən sabit və ya əmlakın dəyərinə görə pilləli şəkildə hesablanır. Tipik mənzillər üçün bu rüsum çox vaxt bir neçə on manatdan başlayır və əmlakın dəyəri artdıqca yüksəlir.
Köçürmə (mülkiyyətin yeni sahibin adına keçməsi) prosesi nisbətən sürətli və şəffafdır. Burada əsas tövsiyə odur ki, müqaviləyə qədər kupçanın həqiqiliyini və yüklü olub-olmadığını mütləq yoxlayasınız.
3. Vergilər — kim, nə vaxt ödəyir?
Vergi mövzusu çox alıcını çaşdırır, ona görə sadə izah edək. Daşınmaz əmlakın satışından yaranan öhdəlik əsasən satıcının üzərinə düşür. Fiziki şəxs öz yaşayış sahəsini satdıqda, adətən sadələşdirilmiş qaydada sabit dərəcəli rüsum tətbiq olunur və bu, müqavilə bağlanan zaman notariusda hesablanır.
Alıcı kimi sizin üçün əsas məqam budur: bu xərcin kimin öhdəsində olacağını qiymət danışıqları zamanı dəqiqləşdirin, çünki bəzən satıcı bu məbləği faktiki olaraq qiymətə əlavə edir. Əgər siz sahibkarlıq fəaliyyəti çərçivəsində və ya tez-tez alqı-satqı edirsinizsə, vergi rejimi fərqlənə bilər — bu halda notarius və ya vergi məsləhətçisi ilə konkret hesablama aparmaq ən düzgün yoldur. Heç vaxt «hamı belə edir» məntiqi ilə rəqəm təxmin etməyin, çünki dərəcələr əmlakın növünə və sahəsinə görə dəyişir.
4. Agent (rieltor) komissiyası
Əmlakı rieltor vasitəsilə alırsınızsa, komissiya ödəməlisiniz. Azərbaycanda bu komissiya adətən əməliyyat məbləğinin təxminən 1–3%-i arasında dəyişir, bəzən isə sabit məbləğ kimi razılaşdırılır. 100 000 AZN-lik bir mənzildə bu, 1000–3000 AZN arası əlavə xərc deməkdir — yəni heç də kiçik rəqəm deyil.
Yaxşı xəbər budur ki, bu xərcdən tamamilə qaçmaq mümkündür. EvNet.az-da elan yerləşdirmək pulsuzdur, ona görə platformada birbaşa ev sahiblərinin yerləşdirdiyi minlərlə elanı tapa bilərsiniz. Vasitəçisiz, sahibdən alanda komissiya tamamilə aradan qalxır.
5. İpoteka ilə alırsınızsa, əlavə xərclər
İpoteka kredit götürürsünüzsə, siyahıya bir neçə yeni maddə əlavə olunur. Bunlara əmlakın bank tərəfindən qiymətləndirilməsi haqqı, sığorta (əmlak sığortası, bəzən həyat sığortası), bank xidmət haqqı və girov müqaviləsinin notarial təsdiqi daxildir. Bu xərclər birlikdə kreditin və evin dəyərindən asılı olaraq bir neçə yüz manatdan başlayır.
Bundan əlavə, ipoteka üçün ilkin ödəniş lazımdır. 2026-cı ildə Azərbaycanda ilkin ödəniş adətən əmlak dəyərinin 15–30%-i arasında olur. Güzəştli ASAN İpoteka faiz dərəcəsi illik təxminən 4–8%, kommersiya banklarının ipoteka faizləri isə təxminən 10–16% səviyyəsindədir. Faiz dərəcələri haqqında daha geniş məlumat üçün 2026 ipoteka faizləri bələdçisinə baxa bilərsiniz.
Nümunə: 100 000 AZN-lik mənzildə təxmini hesablama
Konkretləşdirək. Tutaq ki, 100 000 AZN-lik bir mənzil alırsınız. Təxmini əlavə xərclər belə görünə bilər:
- Notariat və köçürmə: təxminən 500–1200 AZN
- ASAN Xidmət / dövlət rüsumu: bir neçə on manatdan başlayaraq dəyərə görə
- Agent komissiyası (varsa): 1000–3000 AZN — sahibdən alanda 0
- İpoteka xərcləri (varsa): qiymətləndirmə + sığorta + bank haqqı, bir neçə yüz manat
- Ehtiyat (köçmə, kiçik təmir, sənəd işləri): hər zaman faydalıdır
Göründüyü kimi, rieltorla və ipoteka ilə alanda əlavə xərclər asanlıqla evin qiymətinin 5–10%-ə çata bilər. Vasitəçisiz və nağd alanda isə bu rəqəm xeyli aşağı düşür. Buna görə büdcənizi planlayanda həmişə yuxarı aralığı əsas götürün — az xərcləmək həmişə artıq xərcləməkdən yaxşıdır.
Yekun: ağıllı alıcı necə hazırlaşır?
Ən vacib qayda sadədir: evin qiymətini yox, ümumi xərci planlayın. Notariat, ASAN rüsumu, mümkün vergilər, agent komissiyası və ipoteka xərclərini əvvəlcədən cəmləyin, üstəlik 5–10% ehtiyat ayırın. Mümkünsə, komissiyadan qaçmaq üçün birbaşa sahibdən alın, kupçanı mütləq yoxlayın və bütün ödəniş bölgüsünü müqaviləyə yazın. Bu addımlar sizi həm artıq xərcdən, həm də mümkün hüquqi problemlərdən qoruyacaq.
İndi münasib evinizi tapmaq vaxtıdır. Bakıda satılıq evlərə baxın, büdcənizi kalkulyatorla dəqiqləşdirin və hazır olduqda EvNet.az-da pulsuz elanlar arasından seçiminizi edin.